Z tego tekstu dowiesz się, o co zapytać przed wypisem, jak przygotować mieszkanie, jak ułożyć ćwiczenia w pierwszych tygodniach i jak zorganizować pomoc.
Zanim wyjdziecie ze szpitala
Najwięcej spraw załatwisz jeszcze na oddziale. Po wypisie trudno złapać lekarza, który zna chorego. Przed wyjściem zapytaj o:
- Kartę informacyjną. Sprawdź, czy zawiera listę leków z dawkami, wyniki badań i datę kontroli. Zrób kilka kopii - poprosi o nią każdy lekarz i fizjoterapeuta.
- Skierowanie do neurologa. Chory potrzebuje stałej kontroli, także po to, by nie doszło do kolejnego udaru.
- Zlecenie na sprzęt. Do balkonika, kul, wózka czy materaca przeciwodleżynowego NFZ dopłaca na e-zlecenie od lekarza (pacjent.gov.pl).
- Jedzenie i picie. Część chorych po udarze krztusi się przy piciu. Zapytaj, czy chory może jeść wszystko i czy trzeba zagęszczać napoje.
- Zalecenia odnośnie rehabilitacji. Poproś fizjoterapeutę z oddziału, by pokazał Ci, jak pomóc choremu wstać z łóżka, przesiąść się na krzesło i dojść do toalety. Spróbuj sam, póki stoi obok. Zapytaj, jakie są zalecenia dotyczące dalszej rehabilitacji.
Jak przygotować mieszkanie
Na start zmień tylko to, co chroni przed upadkiem i ułatwia codzienne czynności. Nie kupuj od razu wszystkiego, co podsuwają sklepy medyczne - część sprzętu okaże się zbędna, gdy chory zacznie robić postępy.
- Podłoga. Zabierz luźne dywaniki, kable i rzeczy, o które łatwo zahaczyć stopą.
- Światło. Postaw lampkę przy łóżku i zostaw słabe światło na drodze do toalety. Nocne wyjście do łazienki to częsta pora upadków.
- Łóżko. Gdy chory siedzi na brzegu, stopy powinny stać płasko na podłodze. Za niskie łóżko podnieś, za wysokie wymień albo wypożycz łóżko z regulacją.
- Łazienka. Zamontuj uchwyty przy toalecie i pod prysznicem. Połóż matę, która się nie ślizga. Krzesełko pod prysznic i nakładka podwyższająca sedes kosztują niewiele, a chronią przed upadkiem.
- Miejsce do siedzenia. Z krzesła z oparciem i podłokietnikami łatwiej wstać niż z niskiej, miękkiej kanapy.
- Rzeczy codziennego użytku. Telefon, woda, okulary i pilot powinny leżeć tam, gdzie chory sięgnie bez wstawania.
Z której strony chory ma wstawać z łóżka? Gdzie postawić szafkę i krzesło? To zależy od tego, która strona ciała słabiej działa i czy chory zauważa przedmioty po tej stronie. Takie rzeczy najlepiej ustalić z fizjoterapeutą, który zobaczy mieszkanie na miejscu.
Pierwsze tygodnie w domu
W pierwszych tygodniach i miesiącach po udarze sprawność zwykle wraca najszybciej. Dlatego nie warto robić przerwy między szpitalem a dalszą rehabilitacją. Ile trwa cały proces, piszemy w artykule Jak długo trwa rehabilitacja po udarze?
Ćwiczeniem jest każda codzienna czynność
Mózg uczy się przez powtarzanie. Najwięcej daje powtarzanie tego, czego chory potrzebuje na co dzień: wstawania z łóżka, przesiadania się, ubierania, mycia zębów, sięgania po kubek. [5] Dziesięć razy wstać z krzesła w ciągu dnia to często lepszy trening niż pół godziny ruchów w łóżku, które z niczym się nie łączą.
Jak ułożyć dzień
- Wstawanie, posiłki, ćwiczenia i sen o stałych porach.
- Posiłki przy stole, nie w łóżku. Samo siedzenie bez podparcia to praca dla mięśni brzucha i pleców.
- Kilka krótkich porcji ruchu w ciągu dnia zamiast jednej długiej.
- Odpoczynek w planie. Po udarze wiele osób szybko się męczy - to skutek choroby, nie lenistwa.
Kartka ćwiczeń ze szpitala to za mało
Na wypis rodzina często dostaje kartkę z rysunkami ćwiczeń. Kartka nie powie, czy chory robi ruch dobrze, ile powtórzeń wystarczy i co zrobić, gdy coś boli. Dlatego warto, by fizjoterapeuta zobaczył chorego w domu w pierwszych dniach po wypisie. Sprawdzi, co chory umie, ustali z Wami cele i pokaże, jak ćwiczyć między wizytami.
Kiedy dzwonić na 112
Gdy nagle pojawi się nowy niedowład, opadnie kącik ust, chory zacznie bełkotać albo gorzej widzieć - dzwoń na 112. To mogą być objawy kolejnego udaru. Nie czekaj, aż minie. [6]
Do lekarza rodzinnego dzwoń tego samego dnia, gdy chory ma gorączkę, krztusi się przy jedzeniu, ma spuchniętą i bolesną łydkę albo zaczerwienienie na pośladkach lub piętach, które nie blednie po ucisku.
Kiedy wybrać prywatną rehabilitację
- Gdy na termin z NFZ trzeba czekać, a chory dopiero wrócił ze szpitala, warto rozejrzeć się za fizjoterapeutą, który może przyjść do Was już teraz.
- Gdy minął rok od udaru, rehabilitacja domowa na NFZ może już nie przysługiwać. [2] [4]
- Gdy chcesz, by terapeuta przychodził częściej albo pracował nad konkretną czynnością, na przykład wejściem do wanny. Obie drogi da się łączyć: prywatny fizjoterapeuta zaczyna zaraz po wypisie, a gdy przyjdzie termin z NFZ, przychodzi rzadziej i pilnuje, by chory nie stracił tego, co już umie.
Jak pomagać, a nie wyręczać
Rodzina najczęściej robi za chorego za dużo. Z troski i z pośpiechu. Tyle że chory, który nie ćwiczy codziennych czynności, wolniej je odzyskuje.
- Dawaj czas. Ubieranie może trwać 20 minut. Zaplanuj je, zamiast poganiać.
- Pomagaj tylko w tym, czego chory nie zrobi sam. Jeśli sam włoży sprawniejszą rękę w rękaw, Ty pomóż tylko przy drugiej.
- Nie ciągnij za słabszą rękę. Bark po udarze łatwo uszkodzić i potem długo boli. [7] Pomagając wstać, trzymaj chorego za tułów lub biodra.
- Mów do chorego, nie o nim. Także wtedy, gdy ma kłopot z mową.
- Chwal za próby, nie tylko za wynik. Chory, który widzi swoje postępy, chętniej ćwiczy.
Zadbaj też o siebie
Opieka nad chorym po udarze trwa miesiącami. Jeśli zajmujesz się wszystkim sam, po kilku tygodniach zabraknie Ci sił. Podziel dyżury w rodzinie. Zapytaj w ośrodku pomocy społecznej o usługi opiekuńcze. Poproś fizjoterapeutę, by nauczył Cię podnosić i przesadzać chorego tak, żeby nie bolały Cię plecy.
Rehabilitacja po udarze w domu - Neuroneo, Warszawa
Jeśli mieszkasz w Warszawie, fizjoterapeuta Neuroneo przyjedzie do Was do domu - także w pierwszych dniach po wypisie. Pracujemy z chorymi leżącymi, siedzącymi, na wózku i chodzącymi.
Na pierwszej wizycie:
- sprawdzamy, co chory robi sam, a przy czym potrzebuje pomocy,
- ustalamy z Wami cele, które mają znaczenie na co dzień - na przykład samodzielne wstawanie z łóżka albo dojście do łazienki,
- ćwiczymy w Waszym mieszkaniu: przy Waszym łóżku, progach i schodach,
- pokazujemy rodzinie, jak bezpiecznie pomagać i kiedy pozwolić choremu działać samemu.
| Wizyta domowa w Warszawie | Czas | Cena |
|---|---|---|
| Pierwsza wizyta (ocena i początek terapii) | 50 minut | 340 zł |
| Kolejna wizyta | 50 minut | 290 zł |
| Dłuższa terapia, np. z nauką dla rodziny | 2 × 50 minut | 530 zł |
Więcej: rehabilitacja po udarze w domu.
Gdy chory może już dojeżdżać, zapraszamy do naszej placówki na Żoliborzu, przy ul. Gwiaździstej 5B. Tam prowadzimy regularną terapię i intensywne turnusy: 5 dni po 1 godzinie 50 minut. Szczegóły: rehabilitacja po udarze na Żoliborzu i cennik. Wizyty w domu i w placówce da się łączyć. Neuroneo to placówka prywatna, bez umowy z NFZ.
Umów wizytę
Zadzwoń: 799 279 393. Powiedz krótko, kiedy był udar, jak chory dziś się porusza i z czym ma największy kłopot. Pomożemy ustalić, czy lepsza będzie wizyta w domu, czy w placówce.
Neuroneo - Centrum Rehabilitacji Neurologicznej
ul. Gwiaździsta 5B, 01-651 Warszawa (Żoliborz)
Telefon: 799 279 393 · kontakt@neuroneo.pl
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje rehabilitacja po udarze w domu?
Na NFZ nic, jeśli masz skierowanie i od udaru nie minął rok. Prywatnie w Warszawie, w Neuroneo, pierwsza 50-minutowa wizyta w domu kosztuje 340 zł, a kolejne 290 zł.
Jak szybko po wypisie zacząć ćwiczenia w domu?
Najlepiej od razu, jeśli lekarz nie zalecił inaczej. Rehabilitacja zaczęła się już w szpitalu - w domu chodzi o to, by jej nie przerywać. Ilość i rodzaj ćwiczeń dopasuj do tego, jak chory się czuje.
Czy rodzina może sama ćwiczyć z chorym?
Tak - to rodzina spędza z chorym najwięcej czasu. Najpierw jednak niech fizjoterapeuta pokaże, jak pomagać przy wstawaniu i chodzeniu. Źle udzielona pomoc może skończyć się upadkiem albo bólem barku.
Czy rehabilitacja w domu jest tylko dla osób leżących?
Nie. Korzystają z niej też osoby, które siedzą, jeżdżą na wózku albo chodzą, ale mają kłopot z dojazdem. W domu łatwiej też ćwiczyć to, co sprawia trudność właśnie w tym mieszkaniu.
Co, jeśli od udaru minął ponad rok?
Na NFZ rehabilitacja w domu przysługuje wtedy tylko osobom w bardzo ciężkim stanie. Sam upływ czasu nie przesądza jednak, że poprawa jest niemożliwa. Piszemy o tym w artykule Czy rehabilitacja kilka lat po udarze ma jeszcze sens?
Przeczytaj też
- Czy po udarze można odzyskać chodzenie?
- Czy można odzyskać sprawność ręki po udarze?
- Czy po udarze można wrócić do pełnej sprawności?
Źródła
- NFZ: Informacje o pozostałych świadczeniach - rehabilitacja lecznicza i transport sanitarny
- Pacjent.gov.pl: Wszystko o rehabilitacji
- Pacjent.gov.pl: E-zlecenia na wyroby medyczne
- Ministerstwo Zdrowia: odpowiedź na interpelację nr 11418, 30 sierpnia 2025
- National Clinical Guideline for Stroke, 2023: zasady rehabilitacji, powtarzanie czynności i indywidualne cele.
- Pacjent.gov.pl: Niespodziewany udar - objawy i wezwanie pomocy.
- Canadian Stroke Best Practice Recommendations: ochrona barku po udarze.