Czy dziecko z MPD będzie chodzić?

15 wrz 2026

W dużym europejskim badaniu większość pięciolatków z mózgowym porażeniem dziecięcym (MPD) chodziła - samodzielnie albo z balkonikiem czy kulami. Mniej więcej co trzecie dziecko nie chodziło. Co czeka Twoje dziecko, zależy od kilku rzeczy, które lekarz i fizjoterapeuta mogą sprawdzić. Wiele z nich widać przed trzecimi urodzinami.

Poniżej piszemy, co pokazują duże badania, po czym poznać szanse dziecka i co pomaga. Przy każdej liczbie podajemy, kogo dotyczyła - bez tego liczby wprowadzają w błąd.

Co pokazują badania

Wszystkie dzieci z MPD

Duże dane z Europy zebrała sieć rejestrów SCPE (Beckung i wsp., 2008). Badacze przeanalizowali dane 9012 dzieci z 14 ośrodków, urodzonych w latach 1976-1996, i sprawdzili, jak poruszały się w wieku 5 lat:

54% chodziło bez sprzętu,
16% chodziło z balkonikiem, kulami lub innym sprzętem,
30% nie chodziło.

Odsetek dzieci, które nie chodziły, pozostawał względnie stały w kolejnych rocznikach. Autorzy podali średnio 28% w analizie trendów; 30% powyżej opisuje całą analizowaną grupę. [1]

Dzieci, które po drugich urodzinach jeszcze nie chodzą

Dla tej grupy mamy osobne dane. Badanie z Kalifornii (Wu i wsp., 2004) objęło 5366 dzieci z MPD, które w wieku od 2 do 3,5 roku nie chodziły. Na podstawie wieloletniej obserwacji badacze oszacowali prawdopodobieństwo różnych sposobów chodzenia w kolejnych latach życia. Poniższa tabela pokazuje ich szacunki dla wieku 7 lat.

Najwięcej mówiło to, co dziecko potrafiło na początku badania, czyli w wieku 2-3,5 roku (średnio 2,7 roku). W publikacji autorzy określali ten punkt jako ocenę około 2. roku życia. [2]

Szacowane prawdopodobieństwo chodzenia w wieku 7 lat
Umiejętności na początku badania (2-3,5 roku)	Chodzenie z pomocą lub bez pomocy	W tym bez sprzętu i pomocy dorosłego
Nie obracało się z brzucha na plecy ani odwrotnie	7%	2%
Przewracało się, ale nie siedziało samo	27%	7%
Siedziało samo, ale nie podciągało się do stania	50%	19%
Podciągało się do stania	76%	44%

Wartości zestawiono z zaokrąglonych kategorii tabeli 4 w publikacji Wu i wsp. [2]

„Siedziało samo” oznacza tu, że dziecko utrzymywało siad bez podparcia albo samo siadało. „Bez sprzętu i pomocy dorosłego” obejmuje zarówno chodzenie pewne, jak i niepewne.

Co z tego wynika?

Siad to dobry znak, ale sam nie wystarcza. W modelu prawdopodobieństwo chodzenia w wieku 7 lat wynosiło około połowy dla dzieci, które na początku siedziały, ale nie podciągały się do stania. Gdy dziecko także podciągało się do stania - około trzech czwartych.

Brak siadu w wieku 2 lat nie wyklucza chodzenia. Nawet w grupie dzieci, które się nie obracały, model wskazywał około 7% prawdopodobieństwa chodzenia w wieku 7 lat. W starszym badaniu (Molnar i Gordon, 1976) ponad połowa dzieci, które w końcu zaczęły chodzić, nie siedziała jeszcze w wieku 2 lat. [3]

Te liczby mają ograniczenia. Model uwzględniał również możliwość zgonu przed 7. rokiem życia, więc nie są to odsetki obliczone tylko wśród dzieci, które przeżyły. Ryzyko zgonu było największe w grupie z najcięższymi ograniczeniami ruchowymi. Autorzy piszą też, że dzieci z lżejszym MPD częściej znikały z obserwacji, więc prawdziwe szanse mogą być nieco wyższe. Dane pochodzą z lat 1987-1999, a badacze nie wiedzieli, jaką terapię dostawało każde dziecko. [2]

Liczby opisują grupy. Nie powiedzą, co zrobi Twoje dziecko. Dlatego ważniejsze jest pytanie: od czego to zależy?

Od czego zależą szanse na chodzenie

W przywołanych badaniach z chodzeniem wiązały się:

umiejętności ruchowe około 2. roku życia - obracanie się, siadanie, podciąganie do stania. To jeden z najważniejszych sygnałów w badaniu Wu. [2]
rodzaj MPD - mniejsze szanse miały dzieci ze spastycznym czterokończynowym MPD, a większe z diplegią lub porażeniem połowiczym. [2]
wzrok - dzieci niewidome lub bardzo słabowidzące rzadziej zaczynały chodzić. [1] [2]
niepełnosprawność intelektualna - w badaniu europejskim poziom sprawności intelektualnej najsilniej wiązał się z tym, czy dziecko chodzi. [1]
czynna padaczka i głęboki niedosłuch - wiązały się z mniejszą zdolnością do chodzenia w badaniu europejskim. [1]

To sygnały, które pomagają przewidywać. Nie wyznaczają granicy dla konkretnego dziecka.

Badając dziecko, patrzymy szerzej: jak panuje nad tułowiem, jak przenosi ciężar ciała, jak ruchome są jego stawy, co je ciekawi i co skłania do ruchu.

Poziom GMFCS - co mówi o chodzeniu

Lekarze i fizjoterapeuci opisują sprawność ruchową dziecka z MPD pięciostopniową skalą GMFCS (System Klasyfikacji Funkcji Motoryki Dużej). W uproszczeniu, dla dziecka w wieku 6-12 lat:

Poziom I - chodzi w domu, w szkole i na zewnątrz. Wchodzi po schodach bez poręczy. Biega i skacze, choć wolniej i mniej pewnie niż rówieśnicy.
Poziom II - chodzi w większości miejsc. Ma trudność na długich odcinkach, nierównym terenie i w tłumie. Na schodach trzyma się poręczy. Na dalsze wyjścia może potrzebować wózka.
Poziom III - w pomieszczeniach chodzi z balkonikiem lub kulami. Na dłuższe odcinki używa wózka.
Poziom IV - porusza się głównie na wózku lub z pomocą dorosłego; może korzystać z wózka elektrycznego. Krótki odcinek może przejść z pomocą lub w balkoniku, który podtrzymuje tułów.
Poziom V - dorosły przewozi je na wózku. Dziecko z trudem utrzymuje głowę i tułów. U części dzieci możliwe jest korzystanie z odpowiednio dostosowanego wózka elektrycznego.

Opis dotyczy codziennego funkcjonowania w danym wieku, a nie wyniku pojedynczej próby na terapii. [4]

Poziom ustalony u niemowlęcia trzeba sprawdzić później

U najmłodszych skala jest mniej pewna. Gorter i wsp. (2009) ocenili 77 dzieci w wieku około półtora roku, a potem ponownie w wieku 2-4 lat. U 42% poziom zmienił się o jeden lub dwa stopnie, częściej na słabszy. Autorzy zalecają ponowną ocenę po drugich urodzinach. [7]

Poziom GMFCS u rocznego dziecka to więc ocena wstępna. Późniejsza zmiana klasyfikacji nie musi oznaczać utraty umiejętności - ocena staje się dokładniejsza, gdy pojawiają się nowe informacje o rozwoju dziecka.

Jak wyglądają postępy dzieci w kolejnych latach życia?

Kanadyjscy badacze (Rosenbaum i wsp., 2002) opracowali krzywe rozwoju na podstawie powtarzanych ocen ruchowych. Hanna i wsp. (2009) rozszerzyli obserwację do 21. roku życia. Na poziomach I-II nie wykazano średniego spadku sprawności. Na poziomach III-V wynik oceny GMFM-66 był najwyższy około 7.-8. roku życia, a później średnio spadał. [8] [9]

Nowsze badanie norweskie obejmujące 1206 dzieci potwierdziło przydatność kanadyjskich krzywych, a także duże różnice między dziećmi na tym samym poziomie GMFCS. [10]

Co z tego wynika na co dzień:

Warto zacząć wcześnie. Wytyczne zalecają rozpoczęcie odpowiednio dobranej terapii po rozpoznaniu MPD lub wysokiego ryzyka, zamiast czekania, aż dziecko „samo dojrzeje”. [13]
Gdy wykres przestaje rosnąć, nauka się nie kończy. Skala mierzy ogólną sprawność motoryki dużej. Zależnie od możliwości starsze dziecko nadal może pracować nad konkretnymi rzeczami: wstawaniem z podłogi, schodami albo chodzeniem dalej i pewniej. [12]
Dojrzewanie wymaga uwagi. U nastolatków na poziomach III-V szczególnie ważne są regularna ocena funkcjonowania i reagowanie na ból, zmęczenie czy narastające trudności. Cele terapii powinny uwzględniać utrzymanie ważnych codziennych umiejętności. [9]

„Chodzi” - ale gdzie i jak?

Pytanie „czy będzie chodzić?” może oznaczać bardzo różne rzeczy:

zrobić kilka kroków trzymane za ręce,
przejść przez pokój z balkonikiem,
chodzić po domu bez trzymania się mebli,
dojść do przedszkola lub szkoły,
nadążyć za dziećmi na placu zabaw,
wejść po schodach.

Dziecko może chodzić w domu, a w centrum handlowym jeździć na wózku. To normalne. Palisano i wsp. pokazali, że sposób poruszania się dzieci z MPD zmienia się zależnie od miejsca i wieku. Podobną zmienność między domem a otoczeniem zewnętrznym opisali Noten i wsp. [6] [5]

Wózek też daje samodzielność. Badacze zwracają uwagę, że samodzielne przemieszczanie się od najmłodszych lat, w dowolny sposób, wspiera rozwój dziecka, kontakty z innymi i udział w życiu rodziny. Autorzy badania norweskiego rejestru (2025) zalecają, by wczesne programy wspierające mobilność uwzględniały też wózki elektryczne, dostosowanie sterowania i pracę nad funkcją ręki. [11]

Dlatego na pierwszej wizycie pytamy nie tylko „czy dziecko chodzi”, ale „dokąd chce dotrzeć i co mu w tym przeszkadza”.

Co pomaga dziecku z MPD w nauce chodzenia?

Zacznij wcześnie

Międzynarodowe wytyczne (Morgan i wsp., 2021) dotyczą dzieci do 2 lat z MPD lub dużym ryzykiem MPD. Zalecają, by terapia ruszała od razu po rozpoznaniu MPD albo dużego ryzyka. Dobre dowody wspierają ćwiczenie konkretnych czynności w codziennych sytuacjach i udział rodziców. [13]

Piszemy o tym więcej w artykule Kiedy udać się z dzieckiem na rehabilitację?

Ćwicz składowe tego, czego dziecko ma się nauczyć

Chodzenia dziecko uczy się, gdy stoi, przenosi ciężar z nogi na nogę i robi kroki. Samo rozciąganie w leżeniu nie zastępuje aktywnego ćwiczenia tych czynności. [12]

Daj dziecku powód, żeby się ruszyło

Małe dziecko rzadko chce „ćwiczyć chodzenie”. Chce dojść do zabawki, do mamy, do okna. Terapeuta tak ustawia zadanie, żeby dziecko miało cel i chciało próbować wiele razy. [12]

Powtarzaj - także w domu

Mózg uczy się przez powtarzanie. Jedna wizyta w tygodniu daje mało powtórzeń. Liczy się to, jak dziecko wstaje, siada przy stole i przemieszcza się po mieszkaniu między wizytami. Terapeuta pokaże Wam, kiedy pomóc, a kiedy dać dziecku czas na własną próbę. Dawkę ćwiczeń i przerwy dobiera do możliwości dziecka oraz sytuacji rodziny. [13]

Czasem warto zebrać dużo pracy w krótkim czasie. Temu służy turnus rehabilitacyjny.

Dobierz sprzęt do celu

Balkonik, kule, wózek - dobieramy je tak, żeby dziecko mogło więcej ćwiczyć i więcej robić samo. Zmieniamy je, gdy zmieniają się jego możliwości.

Współpracuj z lekarzem

Czasem chodzenie ogranicza wzmożone napięcie mięśni albo przykurcz. O leczeniu, na przykład toksyną botulinową lub operacją ortopedyczną, decyduje lekarz. Po takim leczeniu plan rehabilitacji dostosowujemy do celów, efektów leczenia i zaleceń zespołu prowadzącego. [12]

Wczesna ocena niemowlęcia

Dawniej lekarze rozpoznawali MPD między 1. a 2. rokiem życia. U części niemowląt z grupy wysokiego ryzyka rozpoznanie jest możliwe przed ukończeniem 6 miesięcy wieku skorygowanego. U wcześniaków oznacza to wiek liczony od planowanego terminu porodu (Novak i wsp., 2017). [14]

Przed 5. miesiącem wieku skorygowanego do najlepiej przebadanych narzędzi oceny ryzyka należą rezonans magnetyczny, ocena ruchów spontanicznych metodą Prechtla (GMA) i badanie neurologiczne HINE według Hammersmith. W przeglądzie Novak i wsp. czułość GMA wynosiła 98% - tyle dzieci z późniejszym rozpoznaniem MPD wykrywała ta metoda w badanych grupach. Nie jest to 98% pewności rozpoznania u konkretnego niemowlęcia. Wyniki trzeba łączyć z wywiadem i badaniem klinicznym. [14]

Wczesna ocena nie powie od razu, czy dziecko będzie chodzić. Pozwala jednak zacząć terapię wiele miesięcy wcześniej, jeśli dziecko znajdzie się w grupie wysokiego ryzyka.

W Neuroneo oceniamy ruchy niemowląt metodą Prechtla na podstawie filmów, które rodzice nagrywają w domu według naszych wskazówek. Do samej oceny filmu nie trzeba przywozić dziecka do placówki. Nie zastępuje ona badania lekarskiego ani pełnej diagnostyki. Polecamy tę ocenę zwłaszcza rodzicom wcześniaków i dzieci po niedotlenieniu. Filmy najlepiej zacząć nagrywać w pierwszych tygodniach życia. Zobacz, jak wygląda diagnoza metodą Prechtla →

Masz wcześniaka? Przeczytaj też Fakty i mity na temat wcześniactwa.

Jak sprawdzić, na co ma szansę Twoje dziecko

Pierwsza wizyta w Neuroneo służy ocenie. Rozmawiamy o dotychczasowym rozwoju dziecka, rodzaju MPD, leczeniu, terapii i sprzęcie. Potem obserwujemy dziecko: jak zmienia pozycję, czy siedzi samo, czy podciąga się do stania, jak przenosi ciężar i jak się przemieszcza. Pytamy, co jest ważne dla Was. Na tej podstawie przygotowujemy plan terapii na piśmie.

Jak się przygotować, piszemy w artykule Jak przygotować się do pierwszej wizyty u fizjoterapeuty neurologicznego?

Terapia w placówce - Warszawa, Żoliborz

konsultacja - 320 zł (wywiad, 50 minut oceny, plan terapii na piśmie),
kolejne wizyty - 240 zł za 50 minut,
turnus - 2400 zł, 5 dni po 1 godzinie 50 minut dziennie.

Zobacz terapię dzieci z MPD →

Terapia w domu - Warszawa

pierwsza wizyta - 340 zł za 50 minut,
kolejne wizyty - 290 zł za 50 minut,
dłuższa wizyta (2 × 50 minut) - 530 zł.

Dobre rozwiązanie, gdy dojazd z dzieckiem jest trudny albo chcemy ćwiczyć tam, gdzie dziecko żyje na co dzień - przy jego łóżku, stole i progach.

Zobacz rehabilitację dzieci z MPD w domu →

Niemowlę z grupy ryzyka

Ocena ruchów spontanicznych metodą Prechtla - 170 zł za opis jednego filmu.

Zobacz szczegóły →

Nie wiesz, od czego zacząć? Zadzwoń i powiedz, ile lat ma dziecko, jak się teraz porusza i co Was martwi. Pomożemy wybrać.

Zadzwoń: 799 279 393

Neuroneo - Centrum Rehabilitacji Neurologicznej
ul. Gwiaździsta 5B, 01-651 Warszawa (Żoliborz)
Kontakt · Cennik · Oferta dla dzieci

Dziecko jest już dorosłe? Zobacz rehabilitację dorosłych z MPD.